آنزیم‌های گوارشی: چگونه کار می‌کنند و آیا باید مکمل مصرف کنید؟

عضی‌ها می‌گویند شما همان چیزی هستید که می‌خورید. و حرفشان حرف خوبی است – اما من مخالفم. احتمالاً دقیق‌تر این است که بگوییم شما همان چیزی هستید که هضم می‌کنید. از این گذشته، اگر بدن شما نتواند آن مواد مغذی را جذب کند، ممکن است مهم نباشد که وعده غذایی شما چقدر سرشار از مواد مغذی باشد.

هضم غذا نقش مهمی در بدن ایفا می‌کند. این فرآیند غذا را به موادی تجزیه می‌کند که بدن برای انرژی، رشد و ترمیم سلول از آنها استفاده می‌کند. آنزیم‌ها برای این فرآیند حیاتی هستند. با این حال، همه افراد آنزیم‌های گوارشی را به طور مؤثر یا بهینه تولید نمی‌کنند.

آنزیم‌های گوارشی به طور فزاینده‌ای محبوب می‌شوند، زیرا مردم به دنبال راه‌حل‌هایی برای مشکلات جذب و هضم مواد مغذی هستند. اما آنزیم‌های گوارشی دقیقاً چه هستند؟ چگونه کار می‌کنند؟ چه چیزی بر تولید آنها تأثیر می‌گذارد؟ و چگونه می‌توانیم به طور طبیعی تولید آنها را افزایش دهیم؟

ما به همه این موارد و موارد دیگر، از جمله اینکه چه کسی ممکن است از مصرف مکمل‌های آنزیم گوارشی سود ببرد، نگاهی خواهیم انداخت.

آنزیم‌های گوارشی چیستند؟

آنزیم‌های گوارشی پروتئین‌هایی هستند که بدن شما تولید می‌کند و به هضم غذا کمک می‌کنند. غدد بزاقی شما آنها را در حضور و در انتظار غذا ترشح می‌کنند.

در واقع، این آنزیم‌های حیاتی در سراسر دستگاه گوارش ، از جمله پانکراس، معده و روده کوچک، تولید می‌شوند . آنزیم‌های گوارشی، درشت مغذی‌ها را به واحدهای سازنده‌شان تجزیه می‌کنند تا در سراسر بدن مورد استفاده قرار گیرند. آنزیم‌های مختلف، درشت مغذی‌های مختلفی را مورد هدف قرار می‌دهند.

آنزیم‌ها همچنین می‌توانند در سم‌زدایی کبد و عضله‌سازی نقش داشته باشند .

اگر آنزیم‌های کافی نداشته باشید چه اتفاقی می‌افتد؟

وقتی افراد آنزیم‌های گوارشی کافی ندارند، بدنشان برای تجزیه مؤثر غذا دچار مشکل می‌شود و این منجر به طیف وسیعی از مشکلات می‌شود. غذای هضم نشده می‌تواند در دستگاه گوارش باقی بماند و باعث نفخ، گاز و ناراحتی شود. با گذشت زمان، این می‌تواند به کمبود مواد مغذی منجر شود زیرا بدن نمی‌تواند ویتامین‌ها، مواد معدنی و سایر مواد مغذی ضروری را به درستی جذب کند.

علائم رایج کمبود آنزیم شامل اسهال، یبوست یا سوء هاضمه است و کمبودهای شدیدتر می‌تواند منجر به خستگی، ضعف سیستم ایمنی و مشکلات پوستی شود. در موارد خاص کمبود آنزیم، افراد ممکن است عدم تحمل برخی غذاها را تجربه کنند که منجر به ناراحتی گوارشی بیشتری می‌شود. در موارد مزمن، آنزیم‌های ناکافی ممکن است در شرایطی مانند سندرم‌های سوء جذب نقش داشته باشند یا مشکلات التهابی روده را تشدید کنند.

انواع آنزیم‌های گوارشی

• آنزیم‌های پروتئولیتیک (پروتئازها) پروتئین را به واحدهای کوچکتری به نام اسیدهای آمینه تجزیه می‌کنند. سپس بدن شما می‌تواند از این اسیدهای آمینه برای سنتز پروتئین‌های مورد نیاز برای ساخت و ترمیم بافت‌ها و اجرای تمام فرآیندهایی که شما را زنده نگه می‌دارند (و امیدواریم که رشد کنند) استفاده کند.
• آنزیم‌های لیپاز، چربی‌های غذایی را به اسیدهای چرب آزاد و گلیسرول تجزیه می‌کنند که برای انرژی، سیگنالینگ سلولی، ساخت غشای سلولی و عایق‌بندی استفاده می‌شوند.
• آنزیم‌های آمیلاز به تجزیه نشاسته‌ها و کربوهیدرات‌ها به قند کمک می‌کنند که بدن شما می‌تواند از آن به عنوان منبع انرژی فوری استفاده کند یا برای استفاده‌های بعدی ذخیره کند.
• علاوه بر این، آنزیم‌های تخصصی به هضم اجزای غذایی کوچکتر کمک می‌کنند. لاکتاز، مالتاز و سوکراز همگی به تجزیه بیشتر پیوندهای شیمیایی که کربوهیدرات‌ها را در کنار هم نگه می‌دارند، کمک می‌کنند.
  

  عوامل مؤثر بر تولید و فعالیت آنزیم 

  بسیاری از افراد در طول زندگی مقادیر کافی آنزیم‌های گوارشی تولید می‌کنند. با این حال، عوامل مختلفی گاهی اوقات می‌توانند مانع تولید آنزیم شوند.

  پیری 

  توانایی دستگاه گوارش در هضم غذا اغلب با افزایش سن کاهش می‌یابد، به این معنی که ممکن است هضم غذا با کارایی کمتری انجام شود و مواد مغذی کمتری جذب شود. دلایل احتمالی زیادی برای این امر وجود دارد که شامل کاهش اشتها (و بنابراین کاهش مصرف غذا، باکتری‌های روده و مواد مغذی)، اثرات داروهای تجویزی و افزایش حساسیت به بیماری‌های مزمن مانند دیابت نوع ۲ می‌شود.

  اما حتی اگر هیچ یک از این موارد رخ ندهد، با افزایش سن، بدن ما آنزیم‌های کمتری برای تجزیه صحیح غذا تولید می‌کند.

  متأسفانه، این همچنین به این معنی است که شکایات گوارشی بیشتری در بیماران مسن مشاهده می‌شود. یک مطالعه در سال ۲۰۲۰ نشان داد که علائمی مانند سوء هاضمه، درد شکم، نفخ و GERD ممکن است بیش از ۶۰٪ از جمعیت سالمندان را تحت تأثیر قرار دهد .

  استرس

  احتمالاً میلیون‌ها بار شنیده‌اید که استرس زیاد برای شما مضر است. خب، این را به یک میلیون و یکمین بار تبدیل کنید زیرا وقتی بدن شما استرس بیش از حد را تجربه می‌کند، آن را به عنوان یک تهدید فوری برای بقا تفسیر می‌کند. وقتی سیستم عصبی خودکار فعال می‌شود، تمام انرژی موجود به سمت فرار یا مبارزه هدایت می‌شود. اگر بدن شما فکر کند که قرار است ناهار یک شکارچی شود، انرژی را به هضم صبحانه امروز صبح اختصاص نمی‌دهد. در عوض، فرآیندهای گوارشی را سرکوب کرده و عضلات، ضربان قلب و تنفس را افزایش می‌دهد.

  اگر یک دوره کوتاه مدت استرس را تجربه کنید و سپس با رفع تهدید به حالت آرامش یا خنثی برگردید، فاجعه‌ای رخ نمی‌دهد. از سوی دیگر، استرس مزمن می‌تواند با ایجاد اختلال در تعادل سیستم عصبی خودکار و ایجاد التهاب از طریق پاسخ استرس محور HPA (هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال) در درازمدت، عملکرد گوارش و ترشح آنزیم را مختل کند .

  بیماری مزمن

  برخی بیماری‌ها مستقیماً بر تولید آنزیم‌های گوارشی تأثیر می‌گذارند که می‌تواند منجر به نارسایی مزمن آنزیم شود، که از نظر فنی نارسایی لوزالمعده برون‌ریز نامیده می‌شود . این نام نشان می‌دهد که مشکل از لوزالمعده است که آنزیم‌های کافی برای تأمین سوخت فرآیندهای گوارشی در روده کوچک تولید نمی‌کند. (وقتی کلمه «برون‌ریز» را جستجو کردم، متوجه شدم که به غده‌ای اشاره دارد که چیزی غیر از هورمون‌ها، مانند آنزیم‌ها، عرق، اشک، بزاق و شیر تولید می‌کند.)

• کمبود آنزیم‌های گوارشی می‌تواند ناشی از تعدادی از بیماری‌ها و اختلالات باشد ، از جمله:
  • پانکراتیت مزمن
  • سرطان پانکراس
  • کرون و کولیت
  • فیبروز سیستیک
  • دیابت
  • بیماری سلیاک
  • اچ‌آی‌وی

  رژیم غذایی

  خوردن غذا فرآیند گوارش و تولید آنزیم‌های گوارشی را تحریک می‌کند. برخی غذاها باعث تولید آنزیم‌های گوارشی خاصی می‌شوند.

  غذاهای کامل و رژیم‌های غذایی گیاهی سرشار از فیبر و کربوهیدرات‌های پیچیده هستند که به میکروبیوم سالم کمک می‌کنند. به دلیل محتوای بالای کربوهیدرات، ممکن است برای تجزیه به آنزیم‌های گوارشی بیشتری نیاز داشته باشند . آمیلاز و سلولاز به ویژه مفید هستند.

  آمیلاز به طور طبیعی در بزاق و ترشحات پانکراس وجود دارد. همچنین در بسیاری از غذاها مانند غلات جوانه زده و میوه‌های خام مانند موز و انبه یافت می‌شود. برای درست کردن وعده های غذایی سالم و خوشمزه کافیست دستگاه کره گیر و دستگاه ارده گیر و شالی کوب ما را انجام داده و با مشاوران گروه بتین تماس بگیرید.

• سایر عوامل سبک زندگی

  علاوه بر رژیم غذایی، عوامل سبک زندگی مانند سیگار کشیدن، نوشیدن الکل، کمبود ورزش، چاقی و روده ناسالم نیز می‌توانند بر سطح و تولید آنزیم‌های گوارشی تأثیر منفی بگذارند.

  به ویژه، اعتیاد به الکل می‌تواند سیستم گوارش را مختل کند و باعث شود آنزیم‌های گوارشی زودتر از موعد فعال شوند و نشت کنند و در نتیجه به پانکراتیت منجر شوند.

  مکمل‌های آنزیم گوارشی چطور؟

  مکمل‌های آنزیم گوارشی، فرمولاسیون‌هایی از آنزیم‌ها از منابع خارجی هستند که برای تقلید از آنزیم‌های گوارشی ما ساخته شده‌اند. آن‌ها معمولاً به شکل قرص یا کپسول یافت می‌شوند.

  بیشتر مکمل‌های آنزیم‌های گوارشی بدون نسخه پزشک در دسترس هستند. با این حال، اگر به بیماری نارسایی آنزیمی مانند پانکراتیت، سرطان پانکراس، فیبروز کیستیک یا بیماری دیگری از پانکراس مبتلا هستید، ممکن است نیاز به مصرف آنزیم‌های گوارشی تجویزی داشته باشید . آنزیم‌های تجویزی همچنین به عنوان درمان جایگزینی آنزیم پانکراس شناخته می‌شوند و معمولاً شامل هر سه نوع اصلی آنزیم هستند.

  آنزیم‌های حیوانی در مقابل آنزیم‌های گیاهی

  بیشتر مکمل‌های آنزیم‌های گوارشی منشأ حیوانی دارند . برای مثال، آنزیم‌های پانکراس برون‌زا عمدتاً از خوک یا گاو تهیه می‌شوند. این منطقی است زیرا من هرگز آناناس یا انبه‌ای با پانکراس ندیده‌ام.

  در حال حاضر هفت آنزیم مشتق‌شده از حیوانات مورد استفاده قرار می‌گیرند: مایه پنیر، کاتالاز کبد گاو، لیپاز حیوانی، پانکراتین، پپسین، تریپسین و لیزوزیم. رایج‌ترین آنها مایه پنیر است که اغلب از پوشش معده حیوانات نشخوارکننده جوان مانند گوساله، بره و بز تهیه می‌شود (و در پنیرسازی استفاده می‌شود).

  با این حال، برخی از مکمل‌های آنزیم گوارشی گیاهی از آنزیم‌های پروتئاز گیاهی، آنزیم‌های میوه‌ای مانند بروملین و پاپائین یا آنزیم‌های گلوکوزیداز قارچی و مخمری ساخته می‌شوند .

  آنزیم‌های گیاهی علاوه بر اینکه با حیوانات و محیط زیست سازگارتر هستند، ممکن است مزیت دیگری نسبت به آنزیم‌های حیوانی داشته باشند. آن‌ها می‌توانند در محدوده‌های مختلف pH عمل کنند و به آن‌ها اجازه می‌دهد در کل دستگاه گوارش فعالیت کنند و هضم را بهینه سازند.

  آیا مکمل‌های آنزیم گوارشی می‌توانند برای سلامتی شما مفید باشند؟

  همه افراد نیازی به مصرف مکمل‌های آنزیم گوارشی ندارند، زیرا بدن به طور طبیعی برای تولید آنزیم‌های گوارشی طراحی شده است، به خصوص هنگامی که با یک رژیم غذایی سالم پشتیبانی شود. با این حال، آنها می‌توانند برای برخی افراد، به ویژه افرادی که کمبود آنزیم، مشکلات گوارشی یا سلامت روده دارند، مفید و حتی تغییر دهنده زندگی باشند. افرادی که هنگام خوردن غذاهای پرفیبر یا حبوبات دچار ناراحتی گوارشی یا نفخ می‌شوند نیز ممکن است آنها را مفید بیابند. حتی برای برخی از افرادی که مشکلات گوارشی آشکاری ندارند، مکمل آنزیم ممکن است همچنان مزایایی داشته باشد.

• ۱. بهبود جذب مواد مغذی

  مکمل‌های آنزیم گوارشی می‌توانند به افرادی که در تولید آنزیم‌های کافی برای جذب مؤثر و کامل مواد مغذی مشکل دارند، کمک کنند. یک بررسی تحقیقاتی در سال ۲۰۱۶ نشان داد که برخی از مکمل‌های آنزیم گوارشی می‌توانند به افرادی که دارای طیف وسیعی از بیماری‌هایی هستند که راحتی و سلامت گوارش را به خطر می‌اندازند، از جمله نارسایی پانکراس و عدم تحمل لاکتوز، کمک کنند.

  یک مطالعه در سال ۲۰۲۴ شرایط معده را در لوله‌های آزمایش شبیه‌سازی کرد و نشان داد که آنزیم‌های گوارشی مکمل، برخی از فرآیندهای گوارشی را تقویت می‌کنند. به طور خاص، آنزیم‌های اضافه شده، غلظت مخلوط غذا را کاهش داده و تجزیه کربوهیدرات‌ها به قندهای قابل استفاده و پروتئین‌ها به اسیدهای آمینه را تسریع می‌کنند.

  ۲. کاهش علائم گوارشی

  آنزیم‌های گوارشی مانند «گروه نظافتچی» در یک مهمانی هستند که برای مقابله با نفخ، گاز و ناراحتی قبل از اینکه یک وعده غذایی خوب را به یک تجربه پشیمان‌کننده تبدیل کنند، وارد عمل می‌شوند. اغلب، وقتی افراد این علائم را تجربه می‌کنند، به داروهای ضد تهوع مانند دومپریدون روی می‌آورند (آیا این خیلی شبیه شامپاین بسیار گران‌قیمت به نظر می‌رسد، یا من اینجا دارم زیاده‌روی می‌کنم؟).

  یک مطالعه، اثربخشی یک مکمل آنزیمی گیاهی (سیمیلاز) را با یک داروی ضد تهوع (دومپریدون) در کاهش علائم گوارشی مانند نفخ، درد معده و گرفتگی عضلات مقایسه کرد . هر دو درمان کمک کردند، اما آنزیم گوارشی برای کاهش درد شکم مؤثرتر بود.

  ۳. بهبود ریکاوری پس از ورزش

  مکمل پروتئاز ممکن است با کاهش درد عضلانی و بازیابی عملکرد عضلات، ریکاوری از ورزش را افزایش دهد. در مطالعه‌ای روی شرکت‌کنندگانی که در سراشیبی می‌دویدند ، افرادی که آنزیم‌های پروتئاز (از جمله تریپسین، پاپائین و بروملین) مصرف می‌کردند، در مقایسه با گروه دارونما، درد عضلانی کمتری را گزارش کردند و آستانه درد بالاتری را در ران حفظ کردند. گروه پروتئاز همچنین ریکاوری سریع‌تری از قدرت و توان عضلانی نشان داد.

  مطالعه دیگری نشان داد که اضافه کردن مخلوطی از آنزیم‌های گوارشی به مخلوط پروتئین گیاهی، میزان جذب اسید آمینه را در مقایسه با پروتئین‌های حیوانی مانند آب پنیر بهبود می‌بخشد. پروتئین گیاهی تقویت‌شده با آنزیم منجر به افزایش سریع‌تر سطح اسید آمینه و غلظت بیشتر اسید آمینه خون در طول زمان شد و شکاف جذب معمول بین پروتئین‌های گیاهی و حیوانی را کاهش داد.

• نقش آنزیم‌های گوارشی در هضم غذا

  آنزیم‌های گوارشی ترکیبات پروتئینی هستند که در بخش‌های مختلف دستگاه گوارش تولید می‌شوند و وظیفه تجزیه مواد غذایی به مولکول‌های قابل جذب را بر عهده دارند. این آنزیم‌ها در بزاق، معده، پانکراس و روده کوچک ترشح شده و هر یک نقش مشخصی در هضم غذا دارند.

  آمیلاز که در بزاق و پانکراس تولید می‌شود، نشاسته را به قندهای ساده‌تر تبدیل می‌کند. پپسین در معده وظیفه تجزیه پروتئین‌ها را دارد، در حالی که تریپسین و کیموتریپسین از پانکراس ترشح شده و به ادامه هضم پروتئین‌ها کمک می‌کنند. لیپاز چربی‌ها را به اسیدهای چرب و گلیسرول تجزیه می‌کند، و لاکتاز در روده کوچک لاکتوز را به گلوکز و گالاکتوز تبدیل می‌کند.

  عملکرد این آنزیم‌ها تحت تأثیر عواملی مانند pH محیط، دمای بدن و ترکیب غذایی قرار دارد. تنظیم رژیم غذایی و مصرف مواد غذایی حاوی آنزیم‌های طبیعی مانند آناناس و پاپایا می‌تواند به بهبود فرآیند هضم کمک کند.

  انواع اصلی آنزیم‌های گوارشی و عملکرد آنها

  آنزیم‌های گوارشی ترکیبات پروتئینی هستند که به تجزیه مواد غذایی و جذب بهتر مواد مغذی کمک می‌کنند. این آنزیم‌ها در بخش‌های مختلف دستگاه گوارش تولید شده و هر یک وظیفه خاصی در هضم غذا دارند.

  • آمیلاز: این آنزیم در بزاق و پانکراس تولید می‌شود و وظیفه تجزیه نشاسته به قندهای ساده‌تر مانند مالتوز و گلوکز را دارد.
  • پپسین: در معده ترشح شده و پروتئین‌ها را به پپتیدهای کوچک‌تر تجزیه می‌کند.
  • تریپسین و کیموتریپسین: از پانکراس ترشح شده و به ادامه هضم پروتئین‌ها در روده کوچک کمک می‌کنند.
  • لیپاز: چربی‌ها را به اسیدهای چرب و گلیسرول تجزیه می‌کند و در پانکراس تولید می‌شود.
  • لاکتاز: در روده کوچک ترشح شده و لاکتوز را به گلوکز و گالاکتوز تبدیل می‌کند.
  • نوکلئاز: اسیدهای نوکلئیک را به نوکلئوتیدهای سازنده تجزیه می‌کند.

  عملکرد این آنزیم‌ها تحت تأثیر عواملی مانند pH محیط، دمای بدن و ترکیب غذایی قرار دارد. تنظیم رژیم غذایی و مصرف مواد غذایی حاوی آنزیم‌های طبیعی مانند آناناس و پاپایا می‌تواند به بهبود فرآیند هضم کمک کند.